Lista notatek
Rzeczowniki
Podtematy
Odmiana słaba rzeczowników
Niektóre rzeczowniki rodzaju męskiego należą do odmiany słabej. Oznacza to, że we wszystkich przypadkach oprócz mianownika mają końcówkę ‑(e)n.
Odmiana słaba – liczba pojedyncza
| rodzajnik określony | rodzajnik nieokreślony z n-deklinacją | |
| Nominativ | der Junge | ein Junge |
| Genitiv | des Jungen | eines Jungen |
| Dativ | dem Jungen | einem Jungen |
| Akkusativ | den Jungen | einen Jungen |
Odmiana słaba – liczba mnoga
| rodzajnik określony | rodzajnik nieokreślony | |
| Nominativ | die Jungen | Jungen |
| Genitiv | der Jungen | Jungen |
| Dativ | den Jungen | Jungen |
| Akkusativ | die Jungen | Jungen |
Według odmiany słabej odmieniają się rzeczowniki rodzaju męskiego:
- zakończone na ‑e i oznaczające narodowość → der Russe, der Pole, der Franzose
- zakończone na ‑e i oznaczające osoby płci męskiej → der Kollege, der Kunde, der Junge, der Neffe
- zakończone na ‑e i oznaczające zwierzęta → der Löwe, der Affe, der Falke, der Hase
- zakończone na -ist i oznaczające osoby i zawody → der Polizist, der Terrorist, der Tourist, der Autist, der Egoist, der Kapitalist
- oraz rzeczowniki zakończone na:
| zakończenie | przykłady |
| ‑graf | der Fotograf |
| ‑oge | der Pädagoge, der Psychologe, der Biologe |
| ‑et | der Athlet |
| ‑ad | der Kamerad |
| ‑at | der Soldat, der Automat, der Kandidat |
| ‑ant | der Praktikant, der Konsonant, der Musikant |
| ‑and | der Doktorand |
| ‑ent | der Konsument, der Absolvent, der Produzent |
| ‑urg | der Chirurg |
| ‑soph | der Philosoph |
- Wyjątki: der Herr, der Prinz, der Mensch, der Nachbar, der Held, der Bauer
Rodzajniki rzeczowników
W języku niemieckim, podobnie jak w polskim, istnieją trzy rodzaje: męski, żeński i nijaki. Rodzaj rzeczownika decyduje o tym, którego rodzajnika użyjemy.
- rodzaj męski → rzeczowniki z rodzajnikiem der
- rodzaj żeński → rzeczowniki z rodzajnikiem die
- rodzaj nijaki → rzeczowniki z rodzajnikiem das
Rodzaj w języku niemieckim nie zawsze pokrywa się z rodzajem w języku polskim. Istnieją jednak reguły, które mogą ułatwić jego określanie.
Rodzaj męski (der)
| reguła | przykłady | wyjątki |
| osoby płci męskiej i zawody | der Mann (mężczyzna), der Lehrer (nauczyciel) | |
| napoje alkoholowe | der Wein (wino), der Tequila (tequila) | das Bier (piwo) |
| dni i miesiące | der Freitag (piątek), der Januar (styczeń) | |
| pory roku | der Sommer (lato), der Frühling (wiosna) | |
| strony świata | der Westen (zachód), der Osten (wschód) | |
| pogoda | der Regen (deszcz), der Schnee (śnieg) | das Gewitter (burza), die Sonne (słońce) |
| marki i modele samochodów | der Honda, der Passat | |
| zakończenie -ing | der Lehrling (uczeń, praktykant) | |
| zakończenie -ig | der Honig (miód) | |
| zakończenie -el | der Mantel (płaszcz) | |
| zakończenie -or | der Motor (silnik) | |
| zakończenie -er | der Wecker (budzik) | |
| zakończenie -us | der Bonus (bonus) | |
| zakończenie -ismus | der Realismus (realizm) |
Rodzaj żeński (die)
| reguła | przykład | wyjątki |
| osoby płci żeńskiej oraz zawody | die Frau (kobieta), die Lehrerin (nauczycielka) | das Mädchen (dziewczyna) |
| większość rzek | die Donau (Dunaj), die Elbe (Łaba), die Weichsel (Wisła) | |
| zakończenie -ung | die Wohnung (mieszkanie) | |
| zakończenie -heit | die Freiheit (wolność) | |
| zakończenie -ion | die Union (unia, związek) | |
| zakończenie -i(tät) | die Universität (uniwersytet) | |
| zakończenie -schaft | die Freundschaft (przyjaźń) | |
| zakończenie -e (sprawdza się w przypadku 80% rzeczowników) | die Banane (banan) | der Name (imię), das Auge (oko) |
| zakończenie -ei | die Konditorei (cukiernia) | |
| zakończenie -keit | die Wirklichkeit (rzeczywistość) | |
| zakończenie -ur | die Literatur (literatura) | |
| zakończenie -ik | die Mathematik (matematyka) |
Rodzaj nijaki (das)
| reguła | przykłady | wyjątki |
| większość krajów i kontynentów | das Polen (Polska), das Europa | die Slowakei (Słowacja), die Türkei (Turcja), die Ukraine (Ukraina), der Vatikan (Watykan), die Niederlande (Holandia) |
| języki | das Englisch (angielski), das Polnisch (polski) | |
| rzeczowniki odczasownikowe | das Laufen (bieganie), das Lernen (uczenie) | |
| z przedrostkiem Ge- (ok. 90% słów) | das Gebirge (góry), das Gemüse (warzywa) | die Gebühr (opłata), die Gesundheit (zdrowie) |
| zakończenie -chen | das Mädchen (dziewczyna) | |
| zakończenie -lein | das Tischlein (stoliczek) | |
| zakończenie -tum | das Eigentum (własność) | |
| zakończenie -um | das Museum (muzeum) | |
| zakończenie -tel | das Viertel (kwadrans, jedna czwarta) | |
| zakończenie -o | das Auto (samochód) | die Disko |
| zakończenie -nis | das Ereignis (wydarzenie) |
