Lista notatek
Przyimki
Podtematy
Przyimki z Dativem
W języku niemieckim z Dativem (celownikiem) łączy się dziewięć przyimków: aus, bei, mit, nach, seit, von, zu, außer, gegenüber.
Ćwiczenia dotyczące tego zagadnienia podzieliliśmy na dwa poziomy:
Przyimki z Dativem: podstawy – prostsze ćwiczenia pozwalające poznać podstawowe znaczenia i zastosowania tych przyimków.
Przyimki z Dativem: zaawansowane – trudniejsze ćwiczenia dla osób bardziej zaawansowanych w nauce języka niemieckiego (materiał na poziomie szkoły średniej).
Do góryPrzyimki z Dativem: podstawy
W języku niemieckim przyimki aus, bei, mit, nach, seit, von, zu, außer, gegenüber łączą się z Dativem, czyli celownikiem. W praktyce oznacza to, że rodzajnik, rzeczownik albo przymiotnik, z którym tworzą wyrażenie przyimkowe, musi występować w celowniku.
Przykłady użycia aus (z)
- Er kommt aus der Schweiz. (Pochodzi ze Szwajcarii.)
- Er geht aus der Schule. (Idzie ze szkoły.)
- Die Tasse ist aus Keramik. (Filiżanka jest z ceramiki.)
Przykłady użycia bei (u, koło, podczas)
- Anna wohnt bei ihren Eltern. (Anna mieszka u swoich rodziców.)
- Beim Sport hört Anna Musik. (Podczas uprawiania sportu Anna słucha muzyki.)
- Ihre Mama arbeitet bei der Post. (Jej mama pracuje na poczcie.)
Przykłady użycia mit (z)
- Jeden Tag fährt sie mit dem Bus. (Codziennie jeździ autobusem.)
- In der Schule trifft sie sich mit ihren Freunden. (W szkole spotyka się ze swoimi przyjaciółmi.)
- Mit zwanzig hat er mit dem Studium begonnen. (W wieku dwudziestu lat rozpoczął studia.)
Przykłady użycia nach (do, po)
- Wir fahren nach Deutschland. (Jedziemy do Niemiec.)
- Nach der Schule gehen wir schwimmen. (Po szkole idziemy pływać.)
- Du gehst nach Hause. (Idziesz do domu.)
Przykłady użycia seit (od)
- Seit drei Tagen sind wir im Urlaub. (Od trzech dni jesteśmy na urlopie.)
- Seit 1993 gibt es keine Tschechoslowakei mehr. (Od 1993 roku nie istnieje Czechosłowacja.)
- Anna ist seit gestern krank. (Anna jest od wczoraj chora.)
Przykłady użycia von (od, z)
- Mein Papa arbeitet von Montag bis Freitag. (Mój tata pracuje od poniedziałku do piątku.)
- Er fährt von Paris nach Berlin. (Podróżuje z Paryża do Berlina.)
- Die Blume ist von meinem Bruder. (Ten kwiat jest od mojego brata.)
Przykłady użycia zu (do)
- Ich fahre zu meiner Schwester nach Warschau. (Jadę do mojej siostry do Warszawy.)
- Gehst du zu seiner Party? (Idziesz na jego imprezę?)
- Heute gehen ihre Eltern zur Arbeit. (Dziś jej rodzice idą do pracy.)
Przykłady użycia außer (oprócz, z wyjątkiem)
- Außer mir ist niemand gekommen. (Oprócz mnie nikt nie przyszedł.)
- Martin geht jeden Tag außer montags schwimmen. (Martin codziennie chodzi pływać, z wyjątkiem poniedziałków.)
- Der Fernseher ist außer Betrieb. (Telewizor nie działa.)
Przykłady użycia gegenüber (naprzeciwko)
- Ihr Haus steht gegenüber dem Supermarkt. (Jej dom znajduje się naprzeciwko supermarketu.)
- Er parkt gegenüber der Post. (On parkuje naprzeciwko poczty.)
- Eva und Olga wohnen gegenüber dem Spielplatz. (Eva i Olga mieszkają naprzeciwko placu zabaw.)
Przyimki z Akkusativem
Jeżeli przyimek łączy się z Akkusativem (biernikiem), oznacza to, że rodzajnik, rzeczownik lub przymiotnik stojący po nim musi występować w Akkusativie. Do przyimków łączących się z Akkusativem zaliczamy: bis (do, aż do), durch (przez), für (dla, za), gegen (przeciw, na, z), ohne (bez), um (wokół). Do tej grupy należy również przyimek entlang (wzdłuż), którego używamy z Akkusativem, jeżeli występuje po rzeczowniku.
Przykłady:
Przyimek bis (do)
- Meine Oma bleibt bis nächsten Montag bei uns. (Moja babcia zostanie u nas do przyszłego poniedziałku.)
- Wir warten bis nächste Woche. (Poczekamy do przyszłego tygodnia.)
- Bis morgen muss er zu Hause sein. (Do jutra musi być do domu.)
Przyimek durch (przez)
- Wir gehen durch den Park. (Idziemy przez park.)
- Der Zug fährt durch den Tunnel. (Pociąg jedzie przez tunel.)
- Er läuft durch die Stadt. (Biegnie przez miasto.)
Przyimek für (dla, za)
- Das Geschenk ist für dich. (Ten prezent jest dla ciebie.)
- Vielen Dank für deine Hilfe! (Bardzo ci dziękuję za pomoc!)
- Er spart für ein neues Auto. (Oszczędza na nowy samochód.)
Przyimek gegen (przeciw, na, z)
- Ich bin gegen diese Idee. (Jestem przeciwko temu pomysłowi.)
- Österreich spielt heute gegen die Schweiz. (Austria gra dziś ze Szwajcarią.)
- Dieses Medikament hilft gegen Kopfschmerzen. (Ten lek pomaga na bóle głowy.)
Przyimek ohne (bez)
- Ich kann nicht ohne Musik leben. (Nie mogę żyć bez muzyki.)
- Ohne meinen Bruder darf ich nicht ins Kino gehen. (Bez mojego brata nie mogę iść do kina)
- Trinkst du Kaffee ohne Zucker? (Pijesz kawę bez cukru?)
Przyimek um (wokół)
- Wir können um den See gehen. (Możemy pójść dookoła jeziora.)
- Der Hund läuft um das Haus. (Pies biega wokół domu.)
- Alle Kinder sitzen um das Lagerfeuer herum. (Wszystkie dzieci siedzą wokół ogniska.)
Przyimek entlang (wzdłuż)
- Er fährt die Küste entlang. (Jedzie wzdłuż wybrzeża.)
- Wir gehen den Fluss entlang. (Idziemy wzdłuż rzeki.)
- Die Kinder laufen den Zaun entlang. (Dzieci biegną wzdłuż ogrodzenia.)
W przeciwieństwie do pozostałych przyimków, przyimek entlang może występować zarówno przed rzeczownikiem, jak i po nim.
Najczęściej występuje po rzeczowniku i wówczas łączy się z Akkusativem. Jeżeli występuje przed rzeczownikiem, łączy się z Gentitivem (entlang des Flusses).
- Wir gehen entlang des Flusses spazieren. (Spacerujemy wzdłuż rzeki.)
Możemy też spotkać użycie entlang z Dativem (entlang dem Fluss), ale nie jest ono częste.
- Ihr geht entlang dem Fluss spazieren. (Spacerujecie wzdłuż rzeki.)
Przyimki z Dativem i Akkusativem
W języku niemieckim istnieją przyimki, które mogą łączyć się zarówno z celownikiem (Dativem), jak i biernikiem (Akkusativem). Zaliczamy do nich: an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen.
Ćwiczenia poświęcone temu zagadnieniu podzieliliśmy na dwa poziomy:
Przyimki z Dativem i Akkusativem: podstawy – prostsze ćwiczenia wprowadzające.
Przyimki z Dativem i Akkusativem: zaawansowane – trudniejsze ćwiczenia dla osób bardziej zaawansowanych w nauce języka niemieckiego (materiał na poziomie szkoły średniej).
Do góryPrzyimki z Dativem i Akkusativem: podstawy
Przyimki an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen to tzw. Wechselpräpositionen, czyli przyimki, które mogą łączyć się zarówno z Dativem (celownikiem), jak i Akkusativem (biernikiem).
W zależności od kontekstu przyimki te można tłumaczyć na język polski na różne sposoby. Poniżej znajdziesz ich podstawowe znaczenia: an (na, przy – powierzchni pionowej), auf (na – powierzchni poziomej), hinter (za), in (w), neben (obok), über (nad), unter (pod), vor (przed), zwischen (między).
Jeżeli przyimek w zdaniu oznacza spoczynek (położenie) i opowiada na pytanie „gdzie?”, to łączy się z Dativem. Jeżeli natomiast wyraża ruch (zmianę położenia) i odpowiada na pytanie „dokąd?”, to łączy się z Akkusativem.
Istnieją czasowniki, które oznaczają albo spoczynek, albo ruch. Wskazują nam one, którego przypadka należy użyć. Np. czasowniki liegen (leżeć), stehen (stać), sitzen (siedzieć) oznaczają spoczynek, zatem wymagają użycia Dativu. Natomiast czasowniki legen (położyć), stellen (postawić), setzen (usiąść) wyrażają zmianę położenia, zatem wymagają użycia Akkusativu.
Porównaj:
| Pytanie | Przypadek | Przykład | Tłumaczenie |
| Wo? (Gdzie?) spoczynek | Dativ | Der Computer liegt auf dem Tisch. | Komputer leży na stole. |
| Wohin? (Dokąd?) ruch | Akkusativ | Ich lege den Computer auf den Tisch. | Kładę komputer na stół. |
Przykłady użycia an (na, przy – powierzchni pionowej)
Dativ: Das Bild hängt an der Wand. (Obraz wisi na
ścianie.)
Akkusativ: Mein Bruder hängt das Bild an die Wand. (Mój brat
wiesza obraz na ścianie.)
Przykłady użycia auf (na – powierzchni poziomej)
Dativ: Das Buch liegt auf dem Tisch. (Książka leży na
stole.)
Akkusativ: Leg das Buch auf den Tisch! (Połóż książkę na
stole!)
Przykłady użycia in (w, do)
Dativ: Ich bin in der Schule. (Jestem w szkole.)
Akkusativ: Ich gehe in die Schule. (Idę do szkoły.)
Przykłady użycia neben (obok)
Dativ: Er sitzt neben seiner Freundin. (Siedzi obok swojej
dziewczyny.)
Akkusativ: Er setzte sich neben seine Freundin. (Usiadł obok
swojej dziewczyny.)
Przykłady użycia hinter (za)
Dativ: Die Katze ist hinter dem Haus. (Kot jest za
domem.)
Akkusativ: Die Katze hat sich hinter das Haus versteckt. (Kot
schował się za domem.)
Przykłady użycia über (nad)
Dativ: Die Fotos sind über dem Bett. (Zdjęcia są nad łóżkiem.)
Akkusativ: Er hat die Fotos über das Bett geklebt. (Przykleił
zdjęcia nad łóżkiem.)
Przyimek über może również oznaczać o – wówczas łączy się z Akkusativem. Er hat über seinen Urlaub in Italien gesprochen. (Rozmawiał o swoim urlopie we Włoszech.)
Przykłady użycia zwischen (między, pomiędzy)
Dativ: Die Bücher sind zwischen den Stühlen. (Książki są
między krzesłami.)
Akkusativ: Er hat die Bücher zwischen die Stühle gelegt.
(Położył książki między krzesłami.)
Przykłady użycia vor (przed)
Dativ: Der Hund sitzt vor der Haupttür. (Pies siedzi przed
drzwiami wejściowymi.)
Akkustiv: Der Hund setzte sich vor die Haupttür. (Pies usiadł
przed drzwiami wejściowymi.)
Przykłady użycia unter (pod, wśród, pośród)
Dativ: Die Katze liegt unter dem Tisch. (Kot leży pod
stołem.)
Akkusativ: Emma hat das Katzenfutter unter den Tisch gelegt.
(Emma położyła karmę dla kota pod stołem.)
Przyimki czasu
Przyimki z Dativem
- in – in der Nacht (w nocy), in einem Monat (za miesiąc)
- am – am Montag (w poniedziałek), am Nachmittag (po południu), am 27. Dezember (27 grudnia)
- bei – beim Lernen (podczas nauki)
- ab – ab nächster Woche (od przyszłego tygodnia)
- nach – nach einem Monat (po miesiącu)
- seit – seit 2006 (od 2006), seit einer Woche (od tygodnia)
- von – von Montag bis Freitag (od poniedziałku do piątku)
- vor – vor einem Jahr (rok temu)
- zwischen – zwischen acht und neun Uhr (między ósmą a dziewiątą)
Przyimki z Akkusativem
- bis – bis Montag (do poniedziałku)
- für – für eine Woche (na tydzień)
- gegen – gegen sechs Uhr (około szóstej)
- um – um sieben Uhr (o siódmej)
Przyimki z Genitivem
- innerhalb – innerhalb einer Woche (w ciągu tygodnia)
- außerhalb – außerhalb der Öffnungszeiten (poza godzinami otwarcia)
- während – während der Sommerferien (podczas wakacji)